Lech Polcyn

Portrety — maski

wrzesień — październik 2004

Portrety — maski

Lech Polcyn jest artystą posługującym się fotografią w mistrzowski sposób, używającym jej świadomie, zależnie od artystycznej, zmieniającej się relacji pomiędzy fotografią, malarstwem i grafiką. Funkcja fotografii nie jest dla niego związana z dokumentalnym odwzorowaniem rzeczywistości i poszukiwaniem podobieństw, lecz z analizą obszaru rzeczywistości jako przestrzeni interpretacji i kreacji. Bowiem jak pisał Baudillard „to rzeczy sztuczne są najbliższe prawdy”Najnowsze działania Lecha odnoszą się do portretu, kluczem do twórczych przemyśleń jest tutaj twarz, zawsze posiadająca własną ekspresję gdyż właśnie na niej, jak na czułym ekranie, odbijają się wszystkie przeżycia i doznania jej właściciela. Lecz nie chodzi tutaj o oddanie podobieństwa, ponieważ rozbicie obrazu, a czasem jego deformacja i eliminowanie detali prowadzą do zatarcia szczegółów sprawiają, iż owe portrety przestają być wizerunkami modeli, stając się mikroświatem zbudowanym w imię fotograficznej autoanalizy, odwołującej się czasem do budzącej gorzki uśmiech groteski (Autoportrety). W ten sposób obrazy zyskują zmienne, znacznie poszerzone w stosunku do klasycznie pojmowanego portretu, znaczenie. Usytuowane w obszarze pomiędzy fotografią a rzeczywistością, nie tracą związku z tą ostatnią, jednocześnie stając się nierealnymi i ponadczasowymi Maskami. Błędem więc, byłoby oceniając je odwoływać się wyłącznie do artystycznych, warsztatowych czy estetycznych kryteriów, powstały bowiem jako podsumowanie najważniejszych momentów dotychczasowego życia artysty, jego radości, ale i niepowodzeń czy rozczarowań. Szereg z tych doświadczeń było niełatwych, a nierzadko związanych z bolesnymi wspomnieniami, jak choroba czy śmierć bliskich (Zuza). Tytułowe maski nie są banalnym instrumentem psychologicznej czy społecznej manipulacji, ubieranym czy nakładanym w zależności od aktualnej koniunkturalnej potrzeby i prezentowanym dla zaspokojenia swoich (lub kogoś innego) potrzeb freudowskim kostiumem. Obrazy powstałe w efekcie przenikania się lub fragmentaryzacji wizerunków są efektem działania rozpoczynającego się od zdemaskowania, zdjęcia konwencjonalnej maski, wygodnej dla portretowanego, ale także, co może ważniejsze, również dla obserwatora. Jak wygodnie jest myśleć o nawet bliskich osobach przez pryzmat własnego, często stereotypowego, myślenia o nich! Cóż z tego, że czasem oszukujemy samych siebie w imię przyzwyczajenia, czy zwykłego wygodnictwa. Maski Lecha są jak ich antyczne odpowiedniki: służą poznaniu, ujawniają i opisują, ale jednocześnie potęgują: ekspresję, stan uczuć, nastrój, nie tylko portretowanych, ale także artysty. Odwołując się do emocji, odczuć i pamięci związanych z wyjątkowymi dla niego konkretnymi sytuacjami i przeżyciami z nimi związanymi. Proces wiwisekcji ma charakter ciągły i nieskończony. Wciąż bowiem pojawiają się nowe interpretacje i znaczenia, tak jak wciąż na nowo odczytujemy nasz związek z doświadczeniem teraźniejszym (czasem niełatwym jak choroba czy śmierć), ale i przeszłością, zapisaną w pamięci. Jak mówi artysta: „Moja twórczość nie jest towarzyszeniem temu, co się dzieje. Obraz nie jest epifaniczny w stosunku do rzeczywistości — oglądanej, podpatrzonej, kadrowanej. Korzystam z możliwości jakie daje fotografia i uczestniczę”.

Marek Janczyk, Kraków, 08.2004

Lech Polcyn ukończył w 1979 r. Liceum Sztuk Plastycznych w Supraślu. Studiował na ASP w Krakowie, dyplom w 1985 r., w latach 1990–1995 pracownik na godziny zlecone, 1995–2003 asystent. Od 2003 do chwili obecnej wykładowca Katedry Fotografii macierzystej uczelni.

WYSTAWY INDYWIDUALNE1993 – Wystawa pasteli, Galeria ZPAP, Kraków

1995 – „Kraków – Kazimierz”, Centrum Kultury Żydowskiej, Kraków

2003 – „Ideogramy Rzeczywistości”, Klub „Oko” w ramach „Miesiąca Fotografii w Krakowie”

2004 – „Allegories of Postmodernism”, Galerie Daniel Martinez, Monachium

WYSTAWY MIĘDZYNARODOWE

1990 – International Invitational Benham Studio Gallery, Seattle, USA; Iisalmen Kamera, Finlandia

1993 – „Fotoforum”, Ružomberok, Słowacja; IV Grand Prix Photographique du Grand Passage, Genewa, Szwajcaria

1994 – Fotoforum, Ružomberok, Słowacja; V Grand Prix Photographique du Grand Passage, Genewa, Szwajcaria

1995 – „175 lat ASP w Krakowie” Ronneby, Szwecja

1996 – „Kunst Verbindet Städte”, Lipsk, Niemcy; „Konfrontacje ´96”, Delmenhorst, Niemcy; „Austrian Super Circut”, Linz, Austria

2000 – Centre Artistique et Culturel „Moulin d`Andé”, Francja; „On i Oni” – Instytut Polski w Sztokcholmie, Szwecja; Kraków, Praga 2000” – wystawa pedagogów fotografii z ASP Kraków; Kaplica św. Krzyża na praskim Hradzie i w Galerii FAMU, Praga, Czechy; „4 x Kraków”, Galeria Fonseca, Kopenhaga, Dania

2003 – „Over view”, Galerie Daniel Martinez, Monachium, Niemcy; „Some Like It Hot”, Vernissage & Bloxham Galleries, Londyn, Anglia; „Kraków, współczesność a tradycja”, Kulturspinderiet, Silkeborg, Dania; I Międzynarodowe Biennale Pasteli w Nowym Sączu 2002, Galerie; Kralingen, Rotterdam, Holandia

NAGRODY

1991 – Konfrontacje ´91, Myślenice (wyróżnienie)1993 – „Fotoforum”, Ružomberok, Słowacja (Złoty Medal FIAP)

1995 – „Kraków ´95”, Kraków (Grand Prix); XXV Konfrontacje Fotograficzne, Gorzów Wielkopolski (Grand Prix)

1996 – Austin Super Circuit”, Linz, Austria (Złoty Medal VŐAV, Złoty Medal PSA Linz); „Idea ´97” I Ogólnopolski Przegląd Wydawnictw Reklamowych, Toruń (wyróżnienie za Raport Roczny ECKSA 96)

1998 – XVIII Konfrontacje Fotograficzne”, Gorzów Wielkopolski (Dyplom Honorowy ZPAF); „Ogólnopolskie Biennale Pasteli”, Nowy Sącz (II nagroda)

2000 – Ogólnopolskie Biennale Pasteli, Nowy Sącz (nagroda ZPAP w Krakowie) 2001 – Alianz Polska, Warszawa (III nagroda); „Sacrum – dzisiaj” – Kielce (II nagroda, I nie przyznano) 2002 – Nagroda w Międzynarodowym Biennale Pasteli

2002 (prezentacja w Art & Business