Regionalny Ośrodek Kultury i Sztuki

w Suwałkach

tu jesteś: strona główna / Centrum Kultury Ludowej / zespoły folklorystyczne – wstęp

Powrót do folkloru

Pracownicy Centrum:

Anna Augustynowicz
— kierownik Działu Edukacji Kulturalnej

Helena Kozłowska
— gł. instruktor sztuki ludowej

Mirosław Nalaskowski
— st. instruktor ds. folkloru

Małgorzata Wojdełko
— gł. instruktor ds. edukacji tanecznej, choreograf Zespołu Pieśni i Tańca „Suwalszczyzna”

tel. +48 87 566 42 11

e-mail: folklor@rokis.suwalki.pl

Zespoły folklorystyczne

powiatu suwalskiego

Suwalszczyzna jest odrębnym obszarem etnokulturowym, czytelnie odróżniającym się od wszystkich sąsiednich regionów. Od południa graniczy na Biebrzy z Podlasiem, od południowego wschodu z jednym z regionów Białorusi — tzw. Rusią Litewską lub Czarną Rusią (Grodzieńszczyzną); od północy i północnego wschodu z dwoma litewskimi regionami kulturowymi: Dzukiją i Sudowią (zwaną też Suvalkiją). Zachodnia granica Suwalszczyzny przebiega rubieżą wytyczoną jeszcze w 1422 r., rozdzielającą wówczas państwo krzyżackie i Wielkie Księstwo Litewskie. Pomimo przemian historycznych (państwo krzyżackie przeistoczyło się w Prusy Książęce, a następnie w Prusy Wschodnie, zaś Suwalszczyzna w latach międzywojennych znalazła się w II Rzeczpospolitej) granica wytyczona w XV wieku przetrwała aż do roku 1945, rozdzielając Suwalszczyznę od również kulturowo zróżnicowanych wschodnich Mazur.

Suwalszczyzna jest obszarem wielokulturowym. Przez ostatnie stulecia, oprócz polskiej tradycji północnomazowieckiej, litewskiej, czarnoruskiej i mazurskiej (z czytelnymi elementami tradycji niemieckiej) — dochodziły tradycje Rosjan — staroobrzędowców i Żydów zamieszkujących do 1939 r. miasta i większe skupiska wiejskie. Ten historyczny konglomerat kultur wyraźnie występuje także na terenie Suwalszczyzny w gminach północnych (Szypliszki, Rutka-Tartak i częściowo Wiżajny), gdzie wykształciła się tradycja pogranicza kulturowego polsko-litewskiego; w pozostałych gminach (Raczki, Bakałarzewo, Filipów, Przerośl, Jeleniewo i wsie wokółsuwalskie) utrzymywała się tradycja źródłowo północnomazowiecka, ale w XIX i XX wieku czytelnie odrębna od północnego Mazowsza.

Znacząco zróżnicowane są korzenie kulturowe zespołów z powiatu augustowskiego.

„Modry Len” z Nowinki – podobnie jak zespoły z Suwalszczyzny centralnej – jest kontynuatorem tradycji północnomazowieckiej. Wyraźnie odrębną tradycję (gwarę, obrzędy, pieśni, strój itp.) prezentuje zespół „Lipsk” z Lipska nad Biebrzą: tradycję pogranicza polsko-czarnoruskiego. Szczególnym zaś wyjątkiem na mapie kulturowej Polski jest zespół staroobrzędowców „Riabina” z Gabowych Grądów koło Augustowa.

Grupy folklorystyczne z północnych obszarów powiatu sejneńskiego (szczególnie z gmin Puńsk i Sejny)  to zespoły etnicznie litewskie. Co ciekawe, na tym obszarze przebiega granica dwóch litewskich regionów kulturowych. Gmina Sejny oraz wschodnia część puńskiej przynależą do litewskiego regionu Dzukija, natomiast wokół Puńska tradycja Dzukiji sąsiaduje z tradycją innego litewskiego regionu kulturowego – Sudūvy (zwanej też Suvalkiją).

Zespoły folklorystyczne z terenów wiejskich wszystkich powiatów Suwalszczyzny ukazują słuchaczom uchronione od zapomnienia, różniące się obrzędy, gwary, charakter pieśni, tańce; wyraźnie odmienny jest strój ludowy.

Nagrody, zdobywane przez tutejsze zespoły na najważniejszych, ogólnopolskich festiwalach kultury etnograficznej, potwierdzają staranność odtwarzania dawnych, lokalnych tradycji kulturowych.

Niniejsze informacje są streszczeniem dokładniejszych opisów kultury tradycyjnej z poszczególnych gmin trzech powiatów Suwalszczyzny. Zainteresowanym rozszerzoną, aktualizowaną faktografią dokonań tych zespołów oraz poszerzonym zbiorem zdjęć, na których widnieją te zespoły na tle najciekawszych lokalnych pejzaży — polecamy regularne odwiedzanie striony (pojawią się zdjęcia, aktualizacje dokonań zespołów) oraz strony internetowe poszczególnych gmin.

Mirosław Nalaskowski

Centrum Kultury Ludowej Suwalszczyzny i Przygranicza ROKiS